Ataç Soysal'ın Gözüyle...

Dr. Akın ÇAKMAKCI,
ÖMRÜNÜ ÜLKENİN SANAYİLEŞMESİNE ADAMIŞ DÜRÜST, ÇALIŞKAN VE ÖRNEK BİR YÖNETİCİ.

Dr. Akın ÇAKMAKCI ilkokul öğretmeni Ahmet ve ev hanımı Adviye ÇAKMAKCI’nın ilk çocukları olarak 05 Ağustos 1937 tarihinde Bolu’da dünyaya geldi. Daha sonrada bir kız kardeş sahibi oldu. İlk ve ortaokulları babasının çalıştığı yerlerdeki okullarda üstün başarı ile tamamladıktan sonra Devlet Parasız Yatılı sınavlarını kazanarak 1951 yılı Eylül ayında İstanbul Haydarpaşa Lisesi’nin 4 K sınıfında lise öğrenimine başladı.

Sırasıyla 5 E, 6 D ve Fen A sınıflarında okuyarak 1955 yılı Haziran döneminde bu lisenin başarılı mezunlarından biri oldu.

Haydarpaşa Lisesi, o yıllarda 1500’u yatılı 3000 civarında öğrencisi olan Türkiye’nin ünlü liselerinden biriydi. Lise yıllarında çalışkanlığı, sevecenliği, samimi ve dürüst davranışlarıyla sınıf arkadaşlarının ve öğretmenlerinin sevgisini ve güvenini kazanmıştı.

Okul idaresi Akın ÇAKMAKCI’ya, onu sınıf mümessili ve mevcut yemekhanelerden birinin sorumlu öğrencisi yapacak kadar güvenmişti. Her sınıfta çeşitli dönemlerde iftihar listesine girebilecek kadar çalışkan ve gayretliydi.

O yıllarda her öğrencinin düşlerini süsleyen İstanbul Teknik Üniversite’li olmak hayali Fen A sınıfında okurken çok daha fazla çalışmayı gerektirdi. Bu düşüncede olan birkaç arkadaşı ile birlikte gecesini gündüzüne katarak çalışmaya devam etti. Nihayet İTÜ sınavları geldi çattı.

Sınavlara girildi ve sonuçlar beklenmeye başlandı. Sınav sonuçlarına güvenen birkaç arkadaşı ile birlikte Harbiye’de o yıl açılan bir yurda önceden kaydını yaptırdı. Bir akşam üstü alaca karanlıkta Taşkışla binasının giriş holünde sınav sonuçları açıklandı ve İTÜ Makine Fakültesinin Genel Makine Bölümünü ilk sıralarda kazandığını öğrendi.

Arı rozetini takarak gururlandı. Liseler dört yıldan üç yıla indirildiği için1955 yılında mezun sayısı iki katına çıkmış ve giriş sınavı yapılan tek Üniversite olan İTÜ’nün fakültelerini bilgili ve çalışkan öğrenciler doldurmuştu.

Sınıfta fark edilmek ve başarılı olabilmek için daha çok çalışmak gerektiği hemen anlaşıldı. Sınıflar arasında yapılan futbol maçlarında Akın ÇAKMAKCI’nın iyi bir futbolcu olduğu, attığı güzel gollerle anlaşıldı ve yıldızı sporcu olarak da parlamaya başladı. Bu yeni çevre içinde sevilmeye ve sivrilmeye başladı.

Bu arada Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumuna yaptığı burs başvurusu da kabul edildi. Mecburi stajlardan olan ikinci grup stajını 1957 yılı yazında MKEK’nin Kırıkkale Fabrikalarında yaparken, sivrisineklerin cirit attığı misafirhanede kalarak, mütevazi sosyal tesislerde akşam yemeği yiyerek ve fabrikalara işçi ve yük taşıyan trenin yavaşladığı bir sırada fabrika önünde trenden atlayarak MKEK’li olmanın gereklerini kısa zamanda öğrendi.Daha sonraki yıllarda iki stajını da Kırklareli tesislerinde yaparken yanında bir grup arkadaşını da götürebilecek kadar deneyimli bir MKEK’li olmuştu.

Bu stajlardan sonra İTÜ Gümüşsuyu yurdunun etüd salonlarındaki sohbetlerin değişmez konusu, MKEK fabrikalarının modernizasyonu, verimli çalıştırılması ve etkili yönetimi için projeler üretilmesiydi. Akın ÇAKMAKCI yakın arkadaşlarından bir çoğunu MKEK’da çalışmaya ikna etmek için uğraştı ve bunda başarılı olduğu da ileriki yıllarda görüldü.

1960 yılının bahar ayları ülkenin genel siyasi durumuna bağlı olarak İTÜ’de de sıkıntılı geçti. Üniversiteler kapandı ve mezuniyetler gecikti. Makine Fakültesinin diploma tezi sınavları 17 Temmuz 1960 günü yapıldı. Akın ÇAKMAKCI bilgili, gayretli, hevesli, ülkesinin ve çalışacağı kurumun problemlerini anlamış hatta bazılarına çözümler üretmiş, entelektüel birikimi olan genç bir Makina Yüksek Mühendisi olarak artık ülkesine hizmete hazırdı.

26 Ağustos 1960’da Kırıkkale Fabrikalarının modernizasyonunda montaj mühendisi olarak MKEK’daki ilk görevine başladı. Bir süre sonra askerlik görevi için Kurumdan ayrılan Akın ÇAKMAKCI tekrar MKEK’ya dönerek yatırım planlama başmühendisi olarak atandı. 1965 yılı sonlarında, yeni Sanayi Bakanı’nın Bakanlık Müsteşarı ve MKEK üst yöneticileriyle Kırıkkale’ye yaptığı bir inceleme gezisi sırasında sorumlu olduğu konularda bilgi verirken zekası, çalışkanlığı, terbiyesi, yapılan işleri anlatırken gösterdiği tevazuu ve ustalığı ile Bakan’ın dikkatini çekti. Müsteşarın beyefendi bu genci nasıl buldunuz sorusuna Bakan’ın cevabı “Şahane” idi. Müsteşar Bakan’a beyefendi bu gence “mim koyalım” karşılığını verdi.

Bu sırada Akın ÇAKMAKCI OECD’den bir burs kazanarak Almanya’da proje planlaması konusunda 6 ay eğitim görerek yurda döndü. 1966 yılında kalite sorunlarıyla boğuşan Çelik Fabrikasına müdür olarak atanarak yöneticilik hayatına ilk adımını attı. 29 yaşında önemli bir hammadde fabrikasına müdür olarak atanmasına itirazlar oldu ama yönetimdeki başarılarıyla kendisini kabul ettirdi ve kalite sorunlarını çözerek diğer fabrikaların şikayetlerini kısa sürede giderdi.

1969 yılında aynı kurumun Teknik Genel Müdür Yardımcılığına atandı. Savunma Sanayi’nin bu en önemli kurumunun teknik işlerinin sorumlusu olarak ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik projelere imza atan Akın ÇAKMAKCI heyecanı kaybetmeden ve çalışma temposunu azaltmadan başarı merdivenlerinden sakin ve emin adımlarla çıkmaya devam etti.

08 Ağustos 1978’de Akın ÇAKMAKCI, MKEK Genel Müdürlüğü ve Yönetim Kurulu Başkanlığına atandı. Akın ÇAKMAKCI Kurumda çalışan hemen herkesi tanıyan ve onlar tarafından sevilen sayılan MKEK’nin problemlerini bilen ve bunlara çözüm arayan, çalışma arkadaşları ile iyi anlaşan bilgili, deneyimli, siyasi dengeleri koruyan bir Bakanın ifadesi ile “partisi devlet ve hedefi millet” olan bir Genel Müdür ve MKEK’lıların “Akın Ağabeyi” olmuştu. Bu devrede Kurum bir bütün olarak motivasyon içinde canla başla çalışıp yeni teknolojilere yönelmekte ve ülkenin savunma ihtiyaçlarının giderilmesini sağlamaktadır.

27 Mart 1981 tarihinde ülkenin bilim ve araştırma politikalarına yön veren en önemli kurumu olan TÜBİTAK’a Bilim Kurulu Üyesi olarak seçildi.

MKEK Teknik Genel Müdür Yardımcısı ve Genel Müdürü olduğu 13 yıllık süre içinde bir Bakanın ifadesi ile “beyni, aklı ve yüreği sevgi dolu olan” Akın ÇAKMAKCI vasıflı haddehane, çelikhane, top dökümhanesi, sıcak dövme tesisleri, tüfek fabrikası modernizasyonu, elektrolitik bakır tesisleri, roket yatırımları, tekstil makinaları üretimi gibi birçok yeni ve modernizasyon projeleri ile modern silahlar I ve II başlığı altında yer alan projeleri başlattı, destekledi ve yatırımlarını gerçekleştirdi.

11 Mart 1982 tarihinde kendisine “şahane” diyerek “mim koyan” bakanın yeniden görevde olduğu bir dönemde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Müsteşarlığına atanan Akın ÇAKMAKCI emekli olarak ayrıldığı 18 Ağustos 1994 tarihine kadar 12 yılı aşan bir süre bu görevde kalarak “Cumhuriyet tarihinde görevde en uzun süre kalabilen Müsteşar olarak” bir rekora imza atmıştır. Her devre uymamış ama her devre kendisini kabul ettirmiştir.

Siyasi olarak oldukça çalkantılı olan bu dönemde bir düzineye yakın Bakana Müsteşarlık yapabilmiş olması, Bakanlığın bütün konularına hakimiyeti, ekibini yönetmekteki ehliyeti, bitip tükenmek bilmeyen enerjisi ve azmi, olaylara ve sorunlara sakin ve pozitif yaklaşımı , engin birikimi ve muhataplarını ikna ve tatmin etme yollarını bulma kabiliyeti yöneticilikteki başarısının kanıtıdır.

Müsteşarlığı sırasında, ülke sanayinin gelişimine çok önemli katkılar yapabilecek yeni yasaların çıkartılmasına ve yeni oluşumların gerçekleştirilmesine büyük önem vermiştir.

Sanayi sitelerinin ve organize sanayi bölgelerinin kurulmasıyla ilgili düzenlemeler, KOSGEB, Türk Patent Enstitüsü, Rekabet Kurumu gibi kuruluşların kanunları, TOBB Kanununun revizyonu, Haller ve Fuarlar Kanunları ve benzeri bir çok düzenlemenin hazırlık çalışmaları ve takibi Akın ÇAKMAKCI’nın başında olduğu ekip tarafından yapılmış ve uygulanmasına başlanmıştır.

Akın ÇAKMAKCI Projelerde Verimlilik ve Prodüktivite, Sanayi Yapısı ve Stratejileri, Savunma Sanayi, Küçük Sanayi ve Demir Çelik konularında yayınlar yapmış, çeşitli konferanslar vermiş ve seminerlere konuşmacı olarak katılmıştır.

Bu başarılı çalışmaları akademik camiada da karşılık bulmuş ve İstanbul Teknik Üniversitesi Senatosu 1989 yılında Akın ÇAKMAKCI’ya ; Ülkemizde araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin gelişmesi ve özellikle Savunma Sanayiinde modern teknolojilerin uygulanması konusunda gösterdiği başarısından ayrıca; Ülkemizde küçük sanayinin geliştirilmesi için teşvik, destek ve alt yapı gibi hususların planlanması ve koordinasyonunda yapmış olduğu uygulamaya yönelik önemli hizmetlerinden ve Üniversite – Sanayi ilişkilerinin geliştirilmesine katkılarından dolayı “Fahri Doktor” unvanı vermiştir.

1993 yılında Başkent Grubu tarafından başarılı ve istikrarlı çalışmalarından dolayı Yılın Bürokratı seçilmiş, haftalık AKTÜALİTE Dergisi’nce Ocak 1994’de yapılan değerlendirmede Bürokrasi alanında Türkiye’nin en iyi üç ismi arasında yer almıştır.

1994 yılında ODTÜ Mustafa Parlar Vakfı’nın “Hizmet Ödülü” ne ve 1997 yılında da Gaziantep Sanayi Odasının “Sanayimize Destek Ödülü” ne layık görülmüştür. 1994 yılı Ağustos ayından itibaren iki yıl süre ile Üniversite – Sanayi işbirliğini geliştirmeden sorumlu Başkan Özel Danışmanı olarak Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nde ve Endüstriyel Araştırmalar Koordinatörlüğü görevi ile ODTÜ’de Rektör Danışmanlığı yapan Dr. Akın ÇAKMAKCI, 01 Ağustos 1996 tarihinde seçildiği Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) Genel Sekreterliği görevini yürütmeye başladı.

Dr. Akın ÇAKMAKCI 7 Nisan 1999 tarihinde de Cumhurbaşkanı tarafından Yükseköğretim Kurulu Üyeliğine seçildi.

Genel Sekreter olarak görev yaptığı dönem içinde TTGV ciddi bir atılım göstermiş, şeffaf, bürokrasiden uzak ve ulaşılabilir bir yapı içerisinde kâr amacı gütmeden ülkedeki tüm sanayi kuruluşlarına hizmet götürmüştür.

Hazine Müsteşarlığı kanalıyla Dünya Bankası ve Dış Ticaret Müsteşarlığından sağlanan finansmanla yüzlerce sanayi kuruluşunun araştırma geliştirme projelerine destek sağlanmış ve sona eren projelerin % 80’ninden fazlası ticarileştirilmiştir.

TTGV, proje desteklerinin yanında, teknoloji destek hizmetleri, teknoloji hizmet merkezleri, teknoparklar ve risk sermayesi konularında da çok önemli katkılarda bulunmuştur.

Şimdi kendi adını taşıyan TTGV, TÜBİTAK, YÖK ve TOBB tarafından yapılan organizasyonla devam eden” Sanayide En İyi Şekilde Uygulanmış Yüksek Lisans ve Doktora Tez Ödülü” de Dr. Akın ÇAKMAKCI’nın eseridir.

Hi-Tech ve IT alanında Türk ve İsrail firmaları arasındaki işbirliğini güçlendirmek amacı ile İsrail’de 23 Ekim 2001 günü yapılan bir seminerde konuşma yaptıktan sonra kalp krizi geçirerek komaya giren ve daha sonra ülkemize getirilen Dr. Akın ÇAKMAKCI tüm çabalara rağmen komadan çıkamayarak 27 Kasım 2001 günü aramızdan ayrılmış ve ülkemiz, bütün ömrünü, bilgisini, deneyimini ve enerjisini sanayileşme ve araştırma geliştirme konularında devlete fedakârca hizmet ederek geçiren değerli bir yöneticisini erken yaşlarda kaybetmiştir.

Dr. Akın ÇAKMAKCI insan sevgisi ile dolu, ülkenin sanayileşmesine kendini adamış, dürüstlükten ayrılmamış, bilgisi, deneyimi, dostluğu ile birlikte çalıştığı kişilerin saygı ve sevgisini kazanmış, ülkemizin ender yetiştirdiği değerli yöneticilerinden biriydi.

Birlikte çalıştığı insanlara örnek olan bir aile düzeni vardı. Mükemmel bir şekilde yetiştirilmiş pırıl pırıl iki oğlu onun yolunda yürümeye devam etmektedir.

Devlet bürokrasisi ve ülke sanayii onun hizmetlerini daima saygı ile anacak ve onu sevgi ile hatırlayacaktır.

Prof. Dr. Ataç SOYSAL
Doğuş Üniversitesi Rektör Danışmanı
(Özgeçmiş)